Bu sitedeki bilgiler tıbbi tanı ve tedavi amacı taşımamaktadır. Sağlık sorunlarınız için mutlaka hekiminize başvurunuz.

Ana içeriği atla

Bilişsel davranışçı terapi

BDT — düşünce, duygu ve davranış arasındaki bağı yapılandırılmış biçimde çalışan kanıta dayalı terapi.

Olumsuz düşünce kalıplarını ve davranışları sistematik olarak inceleyip değiştirmeyi hedefleyen, kısa süreli ve hedef odaklı bir psikoterapi yöntemi.

Ne için yapılır

  • Depresyon (özellikle hafif-orta düzeyde)
  • Yaygın anksiyete, panik bozukluk ve sosyal kaygı
  • Obsesif-kompulsif bozukluk
  • Travma sonrası stres bozukluğu (uyarlamalı protokoller)
  • Uyku bozuklukları ve insomnia
  • Yeme bozuklukları (özellikle bulimia ve tıkınırcasına yeme)
  • Kronik ağrı, fibromiyalji ve uzun süreli hastalıklara uyum

Hazırlık

  • İlk görüşmeden önce yakınmaların başlangıcı ve seyri not edilebilir
  • Olumsuz düşüncelerin tetiklendiği durumların gözlemi yararlıdır
  • Düzenli seans planına uyabilecek bir takvim ayarlanır
  • Önceki psikiyatrik değerlendirme veya raporlar paylaşılır

İşlem nasıl yapılır

  1. İlk seanslarda hedefler ve sorun listesi birlikte belirlenir
  2. Düşünce-duygu-davranış bağı somut örneklerle çalışılır
  3. Otomatik olumsuz düşünceler kayıt formlarıyla tanınır ve test edilir
  4. Kademeli maruz bırakma, davranışsal aktivasyon gibi teknikler uygulanır
  5. Her seansta küçük ev ödevleri verilir; sonraki seansta birlikte gözden geçirilir
  6. Genellikle haftada bir, 45-50 dakikalık seanslar şeklinde sürdürülür

İşlem sonrası

  • Tipik tedavi süresi 12-20 seanstır; bazı durumlarda kısa veya uzun olabilir
  • Beceriler günlük yaşamda düzenli olarak uygulandığında etki kalıcılaşır
  • Tedavi sonrası 1-3 aylık aralıklarla pekiştirme seansları planlanabilir
  • Belirtiler tekrarladığında erken dönemde başvuru önerilir
  • Acil ruhsal kriz durumunda 112 aranır

Riskler

  • Maruz bırakma çalışmaları sırasında geçici kaygı artışı olabilir
  • Ev ödevlerine düzenli devam edilmediğinde ilerleme yavaşlar
  • Ağır depresyon veya yüksek intihar riski tek başına BDT için uygun olmayabilir; ek tedavi gerekir
  • Terapinin etkili olması için terapistin bu yöntemde eğitimli olması önemlidir

Sıkça Sorulanlar

BDT diğer terapilerden farkı nedir?

BDT yapılandırılmış, hedef odaklı ve kısa sürelidir; düşünce ve davranış üzerinde somut tekniklerle çalışır. Etkinliği birçok bozuklukta klinik araştırmalarla incelenmiştir.

Kaç seans sürer?

Yakınmaya göre genellikle 12-20 seans arasındadır. Bazı durumlarda daha kısa, bazılarında daha uzun protokoller önerilir.

İlaç tedavisinin yerini tutar mı?

Bazı tablolarda BDT tek başına etkili olabilir. Orta-ağır depresyon ve bazı durumlarda BDT ile ilaç birlikte daha yararlı olabilir; karar hekimle birlikte verilir.

Çocuk ve ergenlerde de uygulanır mı?

Evet. Çocuk ve ergenler için yaşa uyarlanmış BDT protokolleri vardır; aile katılımı çoğunlukla sürecin parçasıdır.