Bellek ve günlük işlev kaybında demans tipinin belirlenmesi için bilişsel testler, beyin görüntülemesi ve gerektiğinde biyobelirteç tetkikleri ile yapılan kapsamlı nörolojik değerlendirme.
Ne için yapılır
- Yakın bellek kaybı, isim ve olay unutkanlığı
- Yer-zaman karışıklığı, yön bulmada güçlük
- Günlük işlerde (banka, ilaç, yemek) bağımsızlığın azalması
- Kişilik ve davranış değişiklikleri
- Konuşma ve kelime bulma güçlüğü
- Hafif kognitif bozulma (MCI) ve takibi
- Alzheimer, vasküler, Lewy cisimcikli ve frontotemporal demans ayrımı
Hazırlık
- Yakını ile birlikte gelinmesi (bilgi doğrulaması için önemli)
- Mevcut ilaç listesi ve önceki tetkikler
- Belirti başlangıç zamanı ve seyrinin notu
- Görme ve işitme cihazlarının takılı olarak getirilmesi
İşlem nasıl yapılır
- Ayrıntılı nörolojik muayene ve hasta-yakın anamnezi
- MMSE ve MoCA gibi bilişsel tarama testleri
- Tedavi edilebilir nedenler için kan tetkikleri (B12, tiroid, metabolik)
- Beyin MR veya BT ile yapısal değerlendirme
- Seçilmiş olgularda amiloid PET veya BOS tau/amiloid biyobelirteçleri
- Gerektiğinde nöropsikolojik kapsamlı test bataryası
İşlem sonrası
- 6 ayda bir bilişsel ve fonksiyonel kontrol
- Kolinesteraz inhibitörleri (donepezil, rivastigmin) ve memantin yönetimi
- Davranışsal-psikolojik semptomların (BPSD) yönetimi
- Hasta yakınına bakım eğitimi ve destek grubu yönlendirmesi
- Sürüş, yasal işlemler ve güvenlik konularının görüşülmesi
Riskler
- Tanıda gecikme veya tedavi edilebilir nedenlerin atlanması
- Kolinesteraz inhibitörlerinin bulantı, ishal, bradikardi yan etkileri
- Antipsikotik kullanımında düşme ve kardiyovasküler riskler
- Bakım veren tükenmişliği ve depresyonu
- Hastalığın ilerleyici doğası (şu an küratif tedavi yok)
Sıkça Sorulanlar
Unutkanlığım var, demans mıyım?
Yaşa bağlı hafif unutkanlık olağandır. Günlük işleri etkileyen, kötüleşen ya da yer-zaman karışıklığı eşlik eden unutkanlık değerlendirilmelidir.
Alzheimer tedavi edilebilir mi?
Şu an küratif tedavi yoktur; ancak ilaçlar ve kognitif/sosyal aktiviteler semptomların ilerleyişini yavaşlatabilir ve yaşam kalitesini iyileştirir.
Amiloid PET veya BOS testi herkese gerekli mi?
Hayır. Genç başlangıçlı, atipik veya tanıda belirsizlik olan seçilmiş olgularda hekim kararıyla yapılır.
Demansı nasıl önleyebilirim?
Kan basıncı, diyabet, kolesterol kontrolü; sigarayı bırakma; düzenli egzersiz, sosyal etkileşim ve zihinsel aktivite riski azaltabilir.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Parkinson hastalığı takibi
Nöroloji
Parkinson hastalığı takibi — levodopa+karbidopa altın standart, ileri olguda derin beyin uyarımı (DBS).
Epilepsi tanı ve tedavisi
Nöroloji
Epilepsi tanı ve tedavisi — nöbet tipinin belirlenmesi ve antiepileptik ilaç yönetimi.
İnme değerlendirmesi
Nöroloji
İnme (felç) acil değerlendirmesi — tPA için 4.5 saat, trombektomi için 24 saatlik kritik pencere.
Nörolojik muayene ve değerlendirme
Nöroloji
Nörolojik muayene ve değerlendirme — beyin, omurilik, sinir ve kas sisteminin sistematik klinik incelemesi.
Multipl skleroz takibi
Nöroloji
Multipl skleroz (MS) takibi — RRMS'te interferon, glatiramer ve oral DMT ile B hücre tedavileri.
Elektromiyografi
Nöroloji
Elektromiyografi (EMG) — kas ve sinirlerin elektriksel aktivitesinin ölçülmesiyle yapılan tetkik.
Periferik nöropati değerlendirmesi
Nöroloji
Periferik nöropati değerlendirmesi — el-ayak uyuşması ve güçsüzlüğünde sinir hasarının saptanması.
Uyku bozuklukları değerlendirmesi
Nöroloji
Uyku bozuklukları değerlendirmesi — horlama, uyku apnesi ve gündüz uykuluğunda kapsamlı tanı.