Pankreas tarafından salgılanan amilaz ve lipaz enzimlerinin kandaki düzeyini ölçer. Akut pankreatit tanısında temel laboratuvar testidir.
Ne için yapılır
- Karın ağrısı, özellikle üst karın ve sırta vuran ağrı varlığında
- Akut pankreatit (pankreas iltihabı) tanı ve takibinde
- Kronik pankreatit araştırmasında
- Tükürük bezi hastalıkları (parotit) ayırıcı tanısında
- Bağırsak tıkanıklığı (ileus) şüphesinde
- Safra yolu hastalıkları değerlendirmesinde
- ERCP gibi pankreas işlemleri sonrası takipte
Hazırlık
- Genellikle özel hazırlık gerekmez
- Akut karın ağrısı durumunda acil olarak istenebilir
- Test öncesi alkol alınmaması önerilir
- Kullanılan ilaçlar (özellikle opioid ve diüretikler) hekime bildirilmelidir
İşlem nasıl yapılır
- Koldan venöz kan örneği alınır
- Numune laboratuvara iletilir
- Otomatize cihazda amilaz ve lipaz enzim düzeyleri ölçülür
- Sonuç birkaç saat içinde raporlanır
- Acil durumlarda hızlı sonuç çıkarılır
İşlem sonrası
- Akut pankreatitte enzim düzeyleri normalin 3 katı ve üzerine yükselir
- Lipaz, amilaza göre pankreasa daha özgüldür ve daha uzun süre yüksek kalır
- Sonuç klinik tablo ve görüntüleme (USG, BT) ile birlikte değerlendirilir
- Pankreatit takibinde tekrar ölçümler ile düzelme izlenir
- Yatarak tedavi gerekebilir; oral alım kesilebilir
Riskler
- Kan alımı sonrası bölgesel morluk veya ağrı
- Çok nadir vazovagal reaksiyon
- Hemoliz veya lipemi durumunda yanıltıcı sonuç olasılığı
- Çok nadir enfeksiyon
Sıkça Sorulanlar
Amilaz ve lipaz hangi durumlarda yükselir?
En sık akut pankreatitte yükselir; ayrıca tükürük bezi hastalıkları, bağırsak tıkanıklığı ve bazı ilaç kullanımlarında da artabilir.
Hangi enzim pankreas için daha güvenilir?
Lipaz pankreasa daha özgüdür ve akut pankreatitte daha uzun süre yüksek kalır; bu nedenle güncel kılavuzlarda ön planda yer alır.
Hafif yüksek değerler her zaman pankreatit anlamına gelir mi?
Hayır. Tanı için enzim yüksekliği yanında karın ağrısı ve görüntüleme bulguları da gereklidir; tek başına yüksek değer tanı koydurmaz.
Sonuçlar ne zaman çıkar?
Çoğu laboratuvarda birkaç saat içinde, acil durumlarda 1 saat içinde sonuç verilebilir.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
CA 19-9
Tıbbi Biyokimya
CA 19-9 — pankreas ve safra yolu kanserlerinde tedavi izlemi için kullanılan tümör belirteci.
Tam kan sayımı
Tıbbi Biyokimya
Hemogram (CBC) — kan hücrelerinin sayı ve oranlarını ölçen temel tarama tahlili.
Açlık kan şekeri
Tıbbi Biyokimya
Açlık glukoz testi — diyabet taraması ve kan şekeri kontrolünde temel tahlil.
HbA1c
Tıbbi Biyokimya
HbA1c — son 2-3 ayın ortalama kan şekerini gösteren glikolize hemoglobin testi.
Lipid profili
Tıbbi Biyokimya
Lipid profili — total kolesterol, HDL, LDL ve trigliserit ölçümü ile kardiyovasküler risk değerlendirmesi.
İdrar kültürü
Tıbbi Biyokimya
İdrar kültürü — idrarda üreyen bakterinin tanımlanması ve antibiyotik duyarlılığının belirlenmesi.
Kan kültürü
Tıbbi Biyokimya
Kan kültürü — kan dolaşımındaki bakteri veya mantarın tanımlanması ve antibiyotik duyarlılığı.
Sedimentasyon
Tıbbi Biyokimya
Sedimentasyon (ESR) — eritrositlerin çökme hızını ölçen, vücuttaki inflamasyonu değerlendirmeye yönelik kan tetkiki.