Hemoglobin molekülüne bağlanan şeker oranını ölçerek son 2-3 aylık ortalama kan şekeri kontrolünü yansıtan tahlil. Diyabet tanısı ve takibinde kullanılır.
Ne için yapılır
- Diyabet tanısının desteklenmesi (semptomlu hastada tek başına kullanılabilir)
- Bilinen diyabet hastalarında 3-6 ayda bir takip
- Diyabet ilaçlarının veya insülin dozunun ayarlanması
- Prediyabet riski yüksek kişilerde tarama
- Yıllık check-up kapsamında uygun risk grubunda değerlendirme
- Gebelik öncesi diyabet kontrolü değerlendirmesi
Hazırlık
- HbA1c için açlık şart değildir; gün içinde alınabilir
- Yakın zamanda kan alımı veya transfüzyon yapıldıysa hekime bildirilir
- Hemoglobinopati (talasemi, orak hücreli anemi) öyküsü varsa hekim bilgilendirilir; sonuç etkilenebilir
- Demir eksikliği anemisi gibi durumlar HbA1c sonucunu yanıltabilir
İşlem nasıl yapılır
- Koldaki damardan yaklaşık 2-3 mL kan alınır
- Kan, mor kapaklı (EDTA) tüpe konur
- HPLC veya immünolojik yöntemle glikolize hemoglobin yüzdesi ölçülür
- Sonuç % (NGSP) cinsinden raporlanır; bazı laboratuvarlar IFCC mmol/mol birimi ile birlikte verir
- Sonuç genellikle aynı gün veya 24 saat içinde çıkar
İşlem sonrası
- Sonuç klinik tablo ve eşlik eden tahlillerle birlikte değerlendirilir
- Diyabetli hastalarda hedefin altına inildiyse mevcut tedaviye devam edilir
- Hedefin üzerindeyse beslenme, egzersiz ve ilaç dozu yeniden gözden geçirilir
- 3-6 ayda bir kontrol önerilir
- Anemi, hemoglobinopati veya gebelik gibi durumlarda HbA1c yerine fruktozamin gibi alternatif testler değerlendirilebilir
Riskler
- Kan alma yerinde geçici morarma veya hassasiyet
- Nadir hematom
- İğne korkusuna bağlı geçici baş dönmesi
- Çok nadiren lokal enfeksiyon
Sıkça Sorulanlar
HbA1c değeri kaç olmalı?
Genel referans: %5.7 altı normal, %5.7-6.4 prediyabet, %6.5 ve üzeri iki ölçümde diyabet için anlamlıdır. Diyabet hastalarında çoğu erişkin için hedef genellikle %7'nin altıdır; yaş, eşlik eden hastalıklar ve hipoglisemi riskine göre hedef bireyselleştirilir.
Aç karnına gelmem gerekir mi?
Hayır. HbA1c son 2-3 ayın ortalamasını gösterdiği için açlık veya öğün zamanlamasından etkilenmez.
Ne sıklıkla baktırmalıyım?
Diyabet hastalarında genellikle 3-6 ayda bir önerilir. Tedavi değişikliği sonrası 3 ay içinde kontrol uygundur. Diyabeti olmayan kişilerde rutin tarama hekim önerisine göre yapılır.
HbA1c yanıltıcı olabilir mi?
Evet. Demir eksikliği anemisi, kronik böbrek yetmezliği, gebelik, yakın zamanda transfüzyon ve bazı kalıtsal hemoglobin hastalıkları sonucu etkileyebilir. Bu durumlarda hekim ek testler isteyebilir.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Açlık kan şekeri
Tıbbi Biyokimya
Açlık glukoz testi — diyabet taraması ve kan şekeri kontrolünde temel tahlil.
İnsülin düzeyi
Tıbbi Biyokimya
İnsülin düzeyi — insülin direnci ve diyabet öncesi durumların değerlendirilmesinde kullanılır.
Diyabet takibi
Dahili Poliklinik Hizmetleri
Diyabet takibi — şeker hastalığında glisemik kontrol, organ koruması ve yaşam tarzı yönetimi.
Diyabet yönetimi
Dahili Poliklinik (Endokrin)
Tip 1 ve Tip 2 diyabetin ilaç, yaşam tarzı ve takip ile bütüncül yönetimi.
Diyabet diyet yönetimi
Beslenme ve Diyetetik
Diyabet diyet yönetimi — kan şekeri kontrolü için tıbbi beslenme tedavisi planlaması.
Böbrek fonksiyon testleri
Tıbbi Biyokimya
Üre (BUN) ve kreatinin ile eGFR hesaplaması üzerinden böbrek süzme işlevini değerlendiren tahliller.
Tam kan sayımı
Tıbbi Biyokimya
Hemogram (CBC) — kan hücrelerinin sayı ve oranlarını ölçen temel tarama tahlili.
Lipid profili
Tıbbi Biyokimya
Lipid profili — total kolesterol, HDL, LDL ve trigliserit ölçümü ile kardiyovasküler risk değerlendirmesi.