Kanda üre ve kreatinin düzeylerini ölçerek böbreklerin süzme kapasitesini (eGFR) değerlendiren temel tahlil paneli. Kronik böbrek hastalığının taranması ve takibinde kullanılır.
Ne için yapılır
- Hipertansiyon ve diyabet hastalarında yıllık böbrek taraması
- İdrar miktarında azalma, ödem (şişlik), kontrolsüz tansiyon değerlendirmesi
- Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu veya böbrek taşı öyküsü
- Aile öyküsünde kronik böbrek hastalığı bulunması
- Böbrek üzerinden atılan ilaçların (NSAİİ, bazı antibiyotikler, kemoterapi) takibi
- Kontrastlı görüntüleme öncesi değerlendirme
- Operasyon öncesi rutin biyokimya
Hazırlık
- 8-12 saat açlık önerilir, özellikle başka biyokimya testleriyle birlikte çalışılacaksa
- Tahlil öncesi 24-48 saatte aşırı protein (et) tüketiminden kaçınılması önerilir
- Yoğun egzersiz kreatinini geçici yükseltebilir, tahlilden önceki gün ağır spor yapılmamalıdır
- Kullanılan tüm ilaçlar ve takviyeler (özellikle kreatin destekleri) hekime bildirilir
İşlem nasıl yapılır
- Koldaki bir damardan yaklaşık 3-5 mL kan alınır
- Kan, biyokimya tüpüne konur ve serum ayrılır
- Otomatik biyokimya cihazında üre (BUN) ve kreatinin ölçülür
- Yaş, cinsiyet ve kreatinin değerine göre eGFR (tahmini glomerüler filtrasyon hızı) hesaplanır
- Gerekirse idrar tahlili veya 24 saatlik idrar testi eklenebilir
İşlem sonrası
- Sonuçlar yaş, cinsiyet ve eşlik eden hastalıklara göre yorumlanır
- eGFR değeri kronik böbrek hastalığı evresinin belirlenmesinde kullanılır
- Anormal sonuçlarda idrar tahlili, ultrason veya nefroloji konsültasyonu istenebilir
- Bilinen böbrek hastalığında 3-12 ay aralıklarla kontrol önerilir
- Kullanılan ilaçların dozu eGFR'e göre ayarlanabilir
Riskler
- Kan alma yerinde geçici morarma
- Nadir hematom oluşumu
- İğneye bağlı geçici baş dönmesi
- Çok nadiren lokal enfeksiyon
Sıkça Sorulanlar
Kreatinin değerinin normal aralığı nedir?
Erişkin erkekte yaklaşık 0.7-1.3 mg/dL, kadında 0.6-1.1 mg/dL aralığı genel kabul gören sınırdır. Asıl önemli olan kreatinin tek başına değil, yaş ve cinsiyete göre hesaplanan eGFR değeridir.
eGFR nedir, kaç olmalı?
eGFR, böbreğin süzme hızını gösterir. 90 mL/dk/1.73 m² ve üzeri normal kabul edilir. 60'ın altında 3 aydan uzun süre devam eden değerler kronik böbrek hastalığı tanısı için anlamlıdır ve nefroloji değerlendirmesi gerektirir.
Üre ve BUN aynı şey mi?
Çok yakın iki kavramdır. BUN (kan üre azotu), üreden hesaplanır; bazı laboratuvarlar BUN, bazıları üre olarak raporlar. Yorumlama mantığı aynıdır.
Tahlilden önce çok su içmek sonucu değiştirir mi?
Aşırı kısıtlanmış sıvı alımı veya aşırı su içimi kreatinini hafif etkileyebilir. Normal sıvı alımına devam edilmesi yeterlidir.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Böbrek hastalıkları değerlendirmesi
Dahili Poliklinik Hizmetleri
Böbrek hastalıkları değerlendirmesi — kreatinin, eGFR ve idrar tahliliyle erken tanı odaklı tarama ve izlem.
Ürik asit
Tıbbi Biyokimya
Ürik asit testi — gut hastalığı ve böbrek taşı riski değerlendirmesinde kullanılan kan tetkiki.
Tam idrar tahlili
Tıbbi Biyokimya
Tam idrar tahlili — fiziksel, kimyasal ve mikroskobik incelemeyle idrar yolu ve metabolik hastalık taraması.
Böbrek kisti tedavisi
Üroloji
Böbrek kisti tedavisi — basit ve karmaşık böbrek kistlerinde takip ve cerrahi yönetim.
HbA1c
Tıbbi Biyokimya
HbA1c — son 2-3 ayın ortalama kan şekerini gösteren glikolize hemoglobin testi.
Parathormon
Tıbbi Biyokimya
Parathormon (PTH) ölçümü — kalsiyum dengesi, kemik sağlığı ve paratiroid bezi değerlendirmesi.
Elektrolit paneli
Tıbbi Biyokimya
Elektrolit paneli — sodyum, potasyum, kalsiyum ve magnezyum düzeylerinin kanda ölçümü.
Karaciğer fonksiyon testleri
Tıbbi Biyokimya
ALT, AST, ALP, GGT ve bilirubin ile karaciğer hücre hasarı ve safra yollarını değerlendiren tahliller.