Hırıltılı solunum, öksürük ve nefes darlığı şikayetlerinde astım tanısı ve alerji nedenlerinin sistematik şekilde araştırıldığı dahiliye değerlendirmesidir.
Ne için yapılır
- Tekrarlayan öksürük, hırıltı, göğüste sıkışma veya nefes darlığı
- Egzersiz, soğuk hava veya alerjenler sonrası ortaya çıkan solunum yakınmaları
- Mevsimsel veya yıl boyu süren burun akıntısı, hapşırık, kaşıntı (alerjik rinit)
- Çocuklukta astım öyküsü olan ve şikayetleri yetişkinlikte tekrarlayan bireyler
- Bilinen alerji öyküsünde ek tetikleyici saptanması ve ilaç planı güncellenmesi
- Sigara, mesleki maruziyet veya ev içi tetikleyiciler ile şikayet ilişkisi şüphesi
- Mevcut astım tedavisinin etkinlik kontrolü ve atak sıklığı değerlendirmesi
Hazırlık
- Solunum fonksiyon testi (spirometri) planlanıyorsa kısa etkili nefes açıcıları işlemden 4-6 saat önce kullanmamak (hekim onayı ile)
- Sigara içiyorsanız test öncesi en az 1 saat içmemeniz önerilir
- Mevcut astım/alerji ilaçları, kullanım sıklığı ve yanıtınızı listelenmelidir
- Şikayetlerin hangi mevsim, ortam ve durumlarda arttığını kayıt altına alın
- Daha önce yapılmış solunum testi, kan ve alerji deri testi sonuçlarını getirin
İşlem nasıl yapılır
- Hekim, şikayetler, başlama zamanı, tetikleyiciler ve aile öyküsünü ayrıntılı sorgular
- Burun, boğaz, akciğer ve cilt muayenesi ile alerjik bulgular değerlendirilir
- Solunum fonksiyon testi (spirometri) ile hava yolu daralması ve geri dönüşümü ölçülür
- Gerekirse alerji deri testi (prick) veya kanda alerjen-spesifik IgE testi planlanır
- Tanıya göre kontrol edici (inhaler kortikosteroid) ve gerektiğinde rahatlatıcı (kısa etkili) ilaçlar düzenlenir
- İnhaler cihazın doğru kullanımı ve atak (kriz) anında uygulanacak adımlar gösterilir
İşlem sonrası
- Tedavi başladıktan 4-8 hafta sonra şikayet ve solunum testi ile kontrol
- Şikayetler kontrol altındaysa 3-6 ayda bir izlem ve gerektiğinde basamaklı ilaç azaltımı
- Yıllık grip ve pnömokok aşılarının değerlendirilmesi
- Ev içi tetikleyiciler için (toz, küf, evcil hayvan) önlem önerileri
- Sigara dumanı, soba dumanı ve mesleki maruziyetlerden uzak durma desteği
Riskler
- Tanı testleri (spirometri, prick test) genellikle güvenlidir; nadiren geçici öksürük veya cilt kızarıklığı görülebilir
- İnhaler kortikosteroidlerle ağızda mantar, ses kısıklığı; ağzın çalkalanması ile azaltılabilir
- Kontrolsüz astımda tekrarlayan ataklar, hastane başvuruları ve akciğer fonksiyon kaybı
- Bilinen ciddi alerji (anafilaksi) öyküsü olanlarda acil plan ve adrenalin oto-enjektör değerlendirmesi gerekli olabilir
- Tedavinin kendi kendine bırakılması atak riskini artırır
Sıkça Sorulanlar
İnhaler ilaçlar bağımlılık yapar mı?
Hayır. Astımda kullanılan inhaler ilaçlar bağımlılık yapmaz; aksine düzenli kullanılan kontrol edici ilaçlar atak sıklığını azaltarak hastalık seyrini iyileştirir.
Alerjim varsa astım da olur mu?
Alerjik rinit ve astım sık birliktelik gösterir; alerjik durumların kontrolü astım şikayetlerini de azaltabilir. Ancak her alerjik kişide astım gelişmek zorunda değildir.
Spirometri testi nasıl yapılır?
Bir cihazın ağızlığına derin nefes alıp güçlü ve hızlı şekilde üflemeniz istenir. Birkaç dakika sürer, ağrısızdır; sonuçlara göre hava yolu daralması ve tedaviye yanıt değerlendirilir.
Astım iyileşir mi?
Astım kronik bir hastalıktır; doğru tedavi ve tetikleyicilerden kaçınmayla şikayetler büyük ölçüde kontrol altına alınabilir. Bazı çocuklarda yaşla birlikte şikayetler gerileyebilir.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
KOAH takibi ve tedavisi
Dahili Poliklinik Hizmetleri
KOAH (Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı) — GOLD evrelemesi temelli tanı, izlem ve tedavi süreci.
Astım değerlendirmesi ve tedavisi
Göğüs Hastalıkları
GINA kılavuzuna göre astım tanısı, kontrol değerlendirmesi ve basamaklı tedavi yönetimi.
Alerjik solunum yolu hastalıkları tedavisi
Göğüs Hastalıkları
Alerjik solunum yolu hastalıkları tedavisi — alerjik rinit ve astımda kanıta dayalı kademeli tedavi.
Akut astım atağı tedavisi
Acil Sağlık Hizmetleri
Akut astım atağı tedavisi — solunum yolu daralmasının acilen geri döndürülmesi.
Genel dahiliye muayenesi
Dahili Poliklinik Hizmetleri
Genel dahiliye muayenesi — yetişkinlerde sistemik hastalıkların tanı, takip ve yönlendirmesi.
Anemi tanı ve tedavisi
Dahili Poliklinik Hizmetleri
Anemi tanı ve tedavisi — kansızlık nedenlerinin araştırılması ve uygun tedavinin planlanması.
Ateşli hastalıklar değerlendirmesi
Dahili Poliklinik Hizmetleri
Ateşli hastalıkların değerlendirilmesi — kısa süreli ve uzamış (FUO) ateş için sistematik tanı süreci.
Böbrek hastalıkları değerlendirmesi
Dahili Poliklinik Hizmetleri
Böbrek hastalıkları değerlendirmesi — kreatinin, eGFR ve idrar tahliliyle erken tanı odaklı tarama ve izlem.