Bası, soğuk uygulama ve lokal vazokonstriktöre rağmen durmayan burun kanamasında, anatomik bölgeye uygun tampon yerleştirilerek kanamanın kontrol altına alındığı işlem.
Ne için yapılır
- Bası ve lokal vazokonstriktör spreyle 15-20 dakikada durmayan burun kanaması
- Anterior epistaksis (Little alanı / Kiesselbach pleksusu kaynaklı, ön bölge) — sıklıkla görülen tip
- Posterior epistaksis (sfenopalatin arter kaynaklı, arka bölge) — daha şiddetli, yutkunma ve hemoptizi tarzında
- Antikoagülan veya antiagregan ilaç kullanan hastalarda inatçı kanama
- Hipertansif hastada kontrolsüz tansiyon zemininde gelişen kanama
- Burun travması veya cerrahi sonrası kanama
- Kalıtsal kanama bozukluğu (HHT, von Willebrand vb.) zemininde tekrarlayan epistaksis
Hazırlık
- Hızlı klinik değerlendirme: nabız, kan basıncı, kanama miktarı
- Kullanılan kan sulandırıcılar ve eşlik eden hastalıklar (hipertansiyon, karaciğer) sorgulanır
- Hasta dik oturtulur, başı hafif öne eğilir; yutulan kanın aspirasyonunu önlemek amaçlı
- Burun ön bölgesi (yumuşak kısım) 10-15 dakika kesintisiz parmakla bastırılır
- Lokal anestezik ve damar büzücü içeren sprey/tampon uygulanır
İşlem nasıl yapılır
- Anterior tamponaj: Burun ön bölgesine emici tampon, eriyen jel/sünger veya şişirilebilir balon tampon yerleştirilir; en sık tercih edilen yöntemdir
- Şüpheli odak görülürse koterizasyon (gümüş nitrat veya elektrokoter) ile küçük damar yakılarak kanama durdurulur
- Posterior tamponaj: Anterior tampon yetersizse arka bölge için özel çift balonlu tampon veya geleneksel posterior tampon yerleştirilir
- Posterior tamponajı olan hasta solunum, oksijen düzeyi ve aritmi açısından yatırılarak izlenir
- Yüksek tansiyon veya kanama bozukluğu varsa eş zamanlı medikal tedavi düzenlenir
- Dirençli olgularda endoskopik damar bağlama veya anjiyografik embolizasyon değerlendirilir
İşlem sonrası
- Anterior tampon genellikle 24-72 saat tutulur ve poliklinikte çıkarılır
- Posterior tamponlu hasta servis koşullarında izlenir; tampon 2-3 gün sonra çıkarılır
- Tampon süresince antibiyotik profilaksisi düşünülebilir (toksik şok sendromu önlemi)
- Tampon çıkarıldıktan sonra bir süre burun içine nemlendirici merhem ve serum fizyolojik sprey önerilir
- Tekrarlayan kanamalarda altta yatan neden (hipertansiyon, ilaç, hematolojik) araştırılır
Riskler
- Tamponun çıkarılması sırasında yeniden kanama
- Lokal mukoza yaralanması, ülser ve septum perforasyonu (uzun süreli tamponda)
- Burun çevresinde ağrı, baş ağrısı ve geçici tıkanıklık hissi
- Posterior tamponajda hipoksi, aritmi ve uyku apnesi alevlenmesi (özellikle yaşlıda)
- Toksik şok sendromu — nadir; yüksek ateş, döküntü, hipotansiyon
- Sinüzit ve orta kulak iltihabı (östaki tüpü tıkanıklığı)
Sıkça Sorulanlar
Burnum kanarken ne yapmalıyım?
Sakin bir şekilde dik oturun, başınızı hafif öne eğin (geriye atmayın) ve burnunuzun yumuşak ucunu (kanat kısmını) parmaklarınızla 10-15 dakika kesintisiz sıkın. Boyun ve alın bölgesine soğuk kompres uygulayabilirsiniz. Bu sürede durmayan kanama veya çok yoğun kanamada acil servise başvurun.
Tampon ne kadar kalır, ne zaman çıkarılır?
Anterior tamponlar genellikle 24-72 saat tutulur. Eriyen tipler kendiliğinden çözülürken; klasik tamponlar poliklinikte hekim tarafından çıkarılır. Posterior tamponlar 2-3 gün hastanede izlem altında kalır.
Tampon takılıyken nasıl beslenmeliyim ve hareket etmeliyim?
Yumuşak gıdalar tercih edilir, çok sıcak içeceklerden kaçınılır. Ağır egzersiz, eğilme, sıcak duş ve burun karıştırma önerilmez. Kan sulandırıcı kullanımı için hekiminize danışın; hipertansiyonunuz varsa düzenli takip önemlidir.
Sürekli burnum kanıyor, neden?
Sık tekrarlayan epistaksis kuru hava, septum tahrişi, alerjik rinit, hipertansiyon, antikoagülan kullanımı veya kanama bozuklukları ile ilişkili olabilir. Ayrıntılı KBB değerlendirmesi ve gerekirse hematolojik inceleme uygundur.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Septoplasti
Kulak Burun Boğaz Hastalıkları
Septoplasti (burun bölmesi düzeltme ameliyatı) — eğri septumun cerrahi olarak düzeltilmesi.
Nazal polip cerrahisi
Kulak Burun Boğaz Hastalıkları
Nazal polip cerrahisi — endoskopik FESS yöntemiyle burun içi poliplerin çıkarılması.
Nazal Aspirasyon
Kulak Burun Boğaz Hastalıkları
Nazal aspirasyon — özellikle bebek ve küçük çocuklarda burun salgılarının kontrollü emiş ile temizlenmesi.
Endoskopik sinüs cerrahisi
Kulak Burun Boğaz Hastalıkları
Endoskopik sinüs cerrahisi (FESS) — kronik sinüzit ve nazal polip tedavisinde minimal invazif endoskopik yöntem.
Alerji testi
Kulak Burun Boğaz Hastalıkları
Alerji testi (KBB) — prick test ile inhalan alerjenlere duyarlılığın saptanması.
Uyku apnesi değerlendirmesi ve tedavisi
Kulak Burun Boğaz Hastalıkları
Uyku apnesi değerlendirmesi ve tedavisi — horlama ve uykuda solunum durmalarının KBB perspektifinden incelenmesi.
Rinoplasti
Cerrahi Poliklinik (Plastik)
Rinoplasti — burun yapısının fonksiyonel ve şekil bozukluklarına yönelik cerrahi düzenleme.
Tonsillektomi
Kulak Burun Boğaz Hastalıkları
Tonsillektomi (bademcik ameliyatı) — bademciklerin cerrahi olarak çıkarılması.