Bakteriyel enfeksiyon ve sepsis ayrımında kullanılan kan testi. CRP'ye göre bakteriyel enfeksiyonlara daha özgüdür ve antibiyotik tedavisine yön verir.
Ne için yapılır
- Şüpheli sepsis (yaygın bakteriyel enfeksiyon) değerlendirmesi
- Solunum yolu enfeksiyonlarında bakteriyel ve viral ayrımı
- Yoğun bakım hastalarında enfeksiyon takibi
- Antibiyotik tedavisinin başlanması ve sonlandırılmasına karar vermede
- Cerrahi sonrası enfeksiyon şüphesinde
- Ateş nedeninin araştırılmasında
- İmmün sistemi baskılanmış hastalarda enfeksiyon izlemi
Hazırlık
- Özel hazırlık gerekmez
- Genellikle hastanede yatan veya acil servise başvuran hastalarda istenir
- Eş zamanlı diğer enfeksiyon belirteçleri (CRP, lökosit) ile birlikte değerlendirilir
İşlem nasıl yapılır
- Koldan steril şartlarda venöz kan örneği alınır
- Numune ivedilikle laboratuvara gönderilir
- İmmünolojik yöntemle (ECLIA / CLIA) prokalsitonin düzeyi ölçülür
- Sonuç genellikle 1-2 saat içinde verilir
- Tedavi takibinde 24-48 saatte bir tekrarlanabilir
İşlem sonrası
- 0.25 ng/mL altı düşük; bakteriyel enfeksiyon olasılığı az
- 0.5 ng/mL ve üzeri bakteriyel enfeksiyon olasılığını artırır
- 2 ng/mL üzeri ciddi sepsis düşündürür
- Tedavi etkili ise düzeyler hızla düşer; takibi tedavi süresine yön verir
- Sonuç klinik bulgu ve diğer tetkiklerle birlikte yorumlanır
Riskler
- Kan alma sonrası bölgesel morluk veya ağrı
- Çok nadir enfeksiyon riski
- Cerrahi sonrası, travma veya yanık gibi durumlarda enfeksiyon olmasa da hafif yükselme görülebilir
- Tek başına tanı koydurmaz; klinik değerlendirme şarttır
Sıkça Sorulanlar
Prokalsitonin ile CRP arasındaki fark nedir?
Prokalsitonin bakteriyel enfeksiyonlara CRP'den daha özgüdür; viral enfeksiyonlarda genellikle yükselmez ve antibiyotik kararına daha doğru rehberlik eder.
Yüksek prokalsitonin her zaman enfeksiyon anlamına mı gelir?
Hayır. Cerrahi, travma, yanık ve bazı tümörlerde de hafif yükselebilir; ancak yüksek değerler güçlü bakteriyel enfeksiyon ve sepsis şüphesi oluşturur.
Antibiyotik kararında nasıl kullanılır?
Düşük değerlerde gereksiz antibiyotik kullanımından kaçınılabilir; yüksek değerler erken antibiyotik başlanmasını destekler. Karar her zaman hekimindir.
Sonuçlar ne kadar sürede çıkar?
Modern laboratuvarlarda 1-2 saat içinde sonuç verilebilir; acil servis ve yoğun bakım takibinde hızlı sonuç önemlidir.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Kan kültürü
Tıbbi Biyokimya
Kan kültürü — kan dolaşımındaki bakteri veya mantarın tanımlanması ve antibiyotik duyarlılığı.
CRP
Tıbbi Biyokimya
CRP (C-reaktif protein) — karaciğerde üretilen, akut inflamasyonu erken yansıtan kan testi.
Kan gazı analizi
Tıbbi Biyokimya
Kan gazı analizi (arter/ven) — solunum ve metabolik denge değerlendirmesi.
Tam kan sayımı
Tıbbi Biyokimya
Hemogram (CBC) — kan hücrelerinin sayı ve oranlarını ölçen temel tarama tahlili.
Açlık kan şekeri
Tıbbi Biyokimya
Açlık glukoz testi — diyabet taraması ve kan şekeri kontrolünde temel tahlil.
HbA1c
Tıbbi Biyokimya
HbA1c — son 2-3 ayın ortalama kan şekerini gösteren glikolize hemoglobin testi.
Lipid profili
Tıbbi Biyokimya
Lipid profili — total kolesterol, HDL, LDL ve trigliserit ölçümü ile kardiyovasküler risk değerlendirmesi.
İdrar kültürü
Tıbbi Biyokimya
İdrar kültürü — idrarda üreyen bakterinin tanımlanması ve antibiyotik duyarlılığının belirlenmesi.