Görünüşte epilepsiyi andıran ancak beyin elektriksel aktivitesinde nöbet bulgusu olmayan, çoğunlukla travma ve yoğun stresle ilişkili bilinç-bayılma ataklarının; video-EEG ile ayırıcı tanısı ve travma odaklı psikoterapi ile ele alındığı tedavi sürecidir.
Ne için yapılır
- Epilepsi ilaçlarına yeterince yanıt vermeyen ya da atipik seyirli bilinç kayıpları
- Stres, anksiyete veya duygusal tetikleyicilerin ardından ortaya çıkan tekrarlayan bayılma atakları
- Çocukluk çağı istismar, ihmal veya travma öyküsü zemininde gelişen, epilepsiyi andıran nöbetler
- Video-EEG monitörizasyonunda nöbet sırasında patolojik elektriksel aktivite saptanmayan olgular
- Eşlik eden depresyon, travma sonrası stres bozukluğu, dissosiyatif bozukluk veya konversiyon bozukluğu olan hastalar
- Tek bir bölümde anormal hareket, bilinç değişikliği veya öz-bakım kaybı olup tıbbi nedenlerin dışlandığı vakalar
Hazırlık
- Öncelikle nöroloji tarafından yapılmış ayrıntılı muayene, EEG ve gerektiğinde uzun süreli video-EEG monitörizasyonu raporlarının getirilmesi
- Beyin görüntüleme (MR, BT) ve kan tetkiki sonuçlarının ilk değerlendirme öncesinde hazır bulundurulması
- Kullanılan tüm antiepileptik ve psikiyatrik ilaçların listesi ile başlama-değişiklik tarihlerinin not edilmesi
- Atakların sıklığı, süresi, tetikleyicileri ve sonrasındaki belirtileri içeren ayrıntılı bir nöbet günlüğünün hazırlanması
- Hasta ve yakını ile birlikte gelinmesi — atakları gözlemleyen aile üyelerinin gözlemleri tedavi planında önemlidir
İşlem nasıl yapılır
- Detaylı psikiyatrik değerlendirme yapılır; çocukluk çağı travmaları, yaşam olayları, dissosiyatif belirtiler sorgulanır
- Nörolojiyle eş zamanlı yürütülen ayırıcı tanı süreci tamamlanır; gerekiyorsa video-EEG izlemi ile psikojenik atak doğrulanır
- Tanı, hastaya ve ailesine damgalayıcı olmayan, anlaşılır bir dille açıklanır — atakların gerçek olduğu, ancak elektriksel nöbet olmadığı vurgulanır
- Travma odaklı bilişsel davranışçı terapi, EMDR veya kabul-kararlılık terapisi gibi yöntemlerden hastaya uygun olanı seçilir
- Eşlik eden depresyon, anksiyete veya travma sonrası stres bozukluğu için gerektiğinde antidepresan tedavi düzenlenir
- Atak sırasında uygulanacak güvenlik önlemleri, gevşeme ve dikkat dağıtma teknikleri hasta ve yakınlarına öğretilir
İşlem sonrası
- İlk dönemde haftalık veya iki haftada bir psikoterapi seansları ile yoğun çalışma
- Antiepileptik ilaçların gereksiz olduğu doğrulandıkça, nöroloji ile birlikte kademeli azaltılması
- Atak sıklığı, süresi ve şiddetinin kaydedildiği günlük üzerinden tedavi yanıtının değerlendirilmesi
- Aile bireylerine yönelik bilgilendirme görüşmeleri ve gerektiğinde aile terapisi seansları
- Tedavinin son evresinde nüks belirtilerini erken fark etmeye yönelik koruyucu seansların planlanması
Riskler
- Tanının yanlış konulması durumunda, gerçek epilepsinin atlanması ya da gereksiz antiepileptik kullanımı riski
- Travma odaklı çalışmanın başlangıcında atak sıklığında veya duygusal yoğunlukta geçici artış
- Çevresel destek yetersiz olduğunda hastanın damgalanma ve sosyal geri çekilme yaşaması
- Antidepresan tedavi kullanılan olgularda bulantı, baş dönmesi, uyku düzeninde değişiklik gibi geçici yan etkiler
- Tedaviye uyum sağlanamaması durumunda atakların kronikleşmesi ve işlevselliğin kalıcı olarak bozulma olasılığı
Sıkça Sorulanlar
Psikojenik nöbetler 'numara mı' yapılıyor?
Hayır. Hasta atakları bilinçli olarak üretmez; bilinçaltı stres yanıtı sonucu ortaya çıkar. Ataklar gerçek, sıkıntı veren ve hastanın kontrolü dışındadır. Tedavi, suçlama yerine altta yatan ruhsal süreçlerin onarılmasına dayanır.
Video-EEG neden gereklidir?
Video-EEG, atak sırasında beyin elektriksel aktivitesini eş zamanlı olarak kaydeder. Atak görüntüsü ile EEG bulguları birlikte değerlendirilerek epilepsi ile psikojenik nöbet kesin olarak ayırt edilir; bu, doğru tedavinin temel taşıdır.
Antiepileptik ilaçlar tamamen kesilecek mi?
Yalnızca PNES tanısı kesinleşmiş ve eş zamanlı epilepsi bulunmayan hastalarda, nöroloji denetiminde kademeli olarak kesilir. Bu süreç hızlı yapılmaz; çekilme belirtilerinden kaçınmak için planlı bir azaltma şeması uygulanır.
Tedaviyle atakların geçme şansı nedir?
Erken tanı konulan, travma odaklı psikoterapi ile düzenli takip edilen olguların önemli bir bölümünde atak sıklığı belirgin azalır ya da tamamen geçer. Çocukluk çağı travmasının ve eşlik eden ruhsal hastalıkların etkin tedavisi başarı şansını artırır.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Travma sonrası stres bozukluğu tedavisi
Psikiyatri Hizmetleri
Travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) tedavisi — EMDR ve travma odaklı bilişsel davranışçı terapi.
Somatoform Ağrı Bozuklukları
Psikiyatri Hizmetleri
Somatoform ağrı bozuklukları tedavisi — bedensel açıklaması yetersiz kronik ağrılarda ilaç + psikoterapi yaklaşımı.
Psikiyatrik değerlendirme
Psikiyatri Hizmetleri
Ruh sağlığının kapsamlı klinik değerlendirmesi — tanı, ayırıcı tanı ve tedavi planlaması.
Bireysel psikoterapi
Psikiyatri Hizmetleri
Bire bir ruhsal danışmanlık — kanıta dayalı yöntemlerle duygusal ve davranışsal güçlüklerin ele alınması.
Bilişsel davranışçı terapi
Psikiyatri Hizmetleri
BDT — düşünce, duygu ve davranış arasındaki bağı yapılandırılmış biçimde çalışan kanıta dayalı terapi.
Anksiyete bozuklukları tedavisi
Psikiyatri Hizmetleri
Anksiyete bozuklukları — yaygın kaygı, panik ve sosyal kaygıda terapi ve gerekirse ilaç ile yürütülen tedavi.
Panik bozukluğu tedavisi
Psikiyatri Hizmetleri
Panik bozukluğu tedavisi — bilişsel davranışçı terapi (BDT) ve ilaç kombinasyonu ile kapsamlı psikiyatrik yaklaşım.
Madde bağımlılığı tedavisi
Psikiyatri Hizmetleri
Madde bağımlılığı tedavisi — alkol ve madde kullanım bozukluklarında entegre detoks ve psikososyal tedavi.