Kandaki B12 vitamini düzeyini ölçen test. Anemi, nörolojik belirtiler ve beslenme/emilim sorunlarının değerlendirilmesinde kullanılır.
Ne için yapılır
- Halsizlik, solukluk ve makrositer anemi araştırması
- El ve ayaklarda uyuşma, karıncalanma veya denge bozukluğu gibi nörolojik belirtiler
- Bilişsel yavaşlama, hafıza şikayetleri veya depresyon belirtilerinin değerlendirilmesi
- Vejetaryen veya vegan beslenenlerde rutin tarama
- Yaşlı bireylerde B12 eksikliği taraması
- Mide cerrahisi (örn. sleeve gastrektomi, gastrik bypass) sonrası takip
- Pernisiyöz anemi ve atrofik gastrit şüphesi
- Uzun süreli proton pompa inhibitörü, metformin veya H2 blokeri kullanımı takibi
Hazırlık
- Açlık genellikle şart değildir; aynı örnekten başka testler isteniyorsa hekim önerisine uyulur
- B12 takviyeleri ve B12 içerikli vitaminler en az 24 saat (mümkünse 48 saat) önce kesilmelidir
- Kullanılan tüm ilaçlar (özellikle metformin ve PPI) hekime bildirilmelidir
- Yakın zamanda B12 enjeksiyonu yapıldıysa bildirilmelidir, sonuç doğal olarak yüksek çıkacaktır
İşlem nasıl yapılır
- Koldan venöz kan örneği alınır (genellikle 2-3 mL)
- Kan biyokimya tüpüne alınır
- Otomatik analizörlerde kemilüminesans veya immünoassay yöntemiyle B12 düzeyi ölçülür
- Sonuç pg/mL veya pmol/L olarak raporlanır
- Sınırda değerlerde metilmalonik asit ve homosistein gibi metabolik göstergelerle ileri değerlendirme yapılabilir
İşlem sonrası
- Sonuçlar aynı gün veya bir sonraki iş günü hazır olur
- Düşük B12 saptanırsa nedenine yönelik (beslenme, emilim, otoimmün gastrit) ileri değerlendirme planlanır
- Tedavi seçenekleri: oral yüksek doz B12 veya kas içi B12 enjeksiyonu (genellikle yükleme sonrası idame şeması ile)
- Tedavi başladıktan 1-3 ay sonra kontrol B12 ve gerekirse tam kan sayımı tekrar değerlendirilir
- Pernisiyöz anemi gibi emilim sorunlarında genellikle ömür boyu B12 tedavisi gerekir
Riskler
- Kan alma yerinde geçici ağrı veya morluk
- Nadir küçük hematom
- Vazovagal reaksiyona bağlı baş dönmesi (nadir)
- Çok nadiren iğne yerinde lokal enfeksiyon
Sıkça Sorulanlar
Normal B12 değeri nedir?
Çoğu laboratuvarda 200 pg/mL altı eksiklik, 200-300 pg/mL arası sınırda kabul edilir; klinik belirtiler varsa bu aralıkta da metilmalonik asit ile doğrulama önerilir. Üst sınırlar laboratuvara göre değişir.
Oral B12 mi, enjeksiyon mu daha etkilidir?
Çoğu eksiklikte yüksek doz oral B12 (1000 mcg/gün) etkili olabilir. Pernisiyöz anemi ve emilim bozukluklarında veya ağır nörolojik belirtilerde başlangıçta kas içi enjeksiyon tercih edilir; tedavi şeması bireye göre planlanır.
Sınırda B12 değerim var, ek test gerekir mi?
Sınırda değerlerde gerçek doku düzeyini yansıtan metilmalonik asit ve homosistein testleri ile doğrulama yapılabilir. Klinik belirtiler de tedavi kararında belirleyicidir.
B12 eksikliği belirtileri nelerdir?
Halsizlik, solukluk, dilde yanma, el ve ayaklarda uyuşma-karıncalanma, denge bozukluğu, hafıza ve konsantrasyon güçlüğü gibi belirtiler görülebilir. Tedavi edilmezse kalıcı sinir hasarı gelişebilir.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Folat
Tıbbi Biyokimya
Folat (folik asit, B9) düzeyi — anemi, gebelik öncesi/dönemi ve nöral tüp kapanma değerlendirmesi.
Tam kan sayımı
Tıbbi Biyokimya
Hemogram (CBC) — kan hücrelerinin sayı ve oranlarını ölçen temel tarama tahlili.
Açlık kan şekeri
Tıbbi Biyokimya
Açlık glukoz testi — diyabet taraması ve kan şekeri kontrolünde temel tahlil.
HbA1c
Tıbbi Biyokimya
HbA1c — son 2-3 ayın ortalama kan şekerini gösteren glikolize hemoglobin testi.
Lipid profili
Tıbbi Biyokimya
Lipid profili — total kolesterol, HDL, LDL ve trigliserit ölçümü ile kardiyovasküler risk değerlendirmesi.
İdrar kültürü
Tıbbi Biyokimya
İdrar kültürü — idrarda üreyen bakterinin tanımlanması ve antibiyotik duyarlılığının belirlenmesi.
Kan kültürü
Tıbbi Biyokimya
Kan kültürü — kan dolaşımındaki bakteri veya mantarın tanımlanması ve antibiyotik duyarlılığı.
Sedimentasyon
Tıbbi Biyokimya
Sedimentasyon (ESR) — eritrositlerin çökme hızını ölçen, vücuttaki inflamasyonu değerlendirmeye yönelik kan tetkiki.