Cilt, tırnak ve mukoza mantar enfeksiyonlarının laboratuvar destekli tanı ve uygun antifungal tedaviyle yönetimi. Tip ayrımı (dermatofit, kandida, maya) tedavi seçimini belirler.
Ne için yapılır
- Tinea pedis (ayak mantarı), tinea cruris (kasık mantarı), tinea corporis (vücut mantarı), tinea capitis (saçlı deri mantarı) gibi dermatofit enfeksiyonları
- Onikomikoz (tırnak mantarı) — kalınlaşma, sararma, kırılma
- Kandida enfeksiyonları — pamukçuk (oral), vajinal kandidiyazis, intertrigo (kıvrım yerleri)
- Pitiriyazis versikolor (renk değişikliği yapan maya kaynaklı yüzeyel cilt enfeksiyonu)
- Diyabet, bağışıklık baskılanması veya uzun antibiyotik kullanımı sonrası gelişen mantar enfeksiyonları
- Topikal tedaviye yanıt vermeyen, geniş alan veya tırnak tutulumlu olgularda sistemik tedavi değerlendirmesi
Hazırlık
- Son 4 hafta içinde antifungal krem kullanılmamış olması tanısal kazıma sonucunu artırır
- Şikayetin başlangıcı, hayvan teması, ortak duş/havuz kullanımı, terleme alışkanlığı sorgulanır
- Tırnak tutulumunda ojeler son 1 hafta içinde çıkarılmış olmalı
- Eşlik eden diyabet, bağışıklık zayıflığı veya kortikosteroid kullanımı bilgisi paylaşılmalı
- Sistemik tedavi planlanırsa karaciğer fonksiyon testleri istenebilir
İşlem nasıl yapılır
- Hekim lezyonu dermatoskopla inceler ve tipik dağılımı değerlendirir
- Tanı için lezyonun kenarından kazıma alınarak doğrudan KOH (potasyum hidroksit) mikroskobisi yapılır; gerekirse mantar kültürü gönderilir
- Tırnak mantarı şüphesinde tırnak parçası alınarak laboratuvar incelemesi yapılır
- Yüzeyel ve sınırlı olgularda topikal antifungal (terbinafin, klotrimazol, sertakonazol vb.) reçete edilir
- Saçlı deri, tırnak veya geniş yayılımlı tinea ve dirençli olgularda sistemik antifungal (terbinafin, itrakonazol, flukonazol) planlanır
- Eşlik eden bakteriyel enfeksiyon, terleme veya temas etkenleri için ek öneriler verilir
İşlem sonrası
- Yüzeyel cilt mantarında 2-4 haftada klinik düzelme, tedaviye 1-2 hafta daha devam önerilir
- Tırnak mantarında tedavi yanıtı tırnak büyümesiyle ortalama 3-12 ayda görülür
- Sistemik antifungal alan hastalarda 4-8 haftada bir karaciğer fonksiyon takibi
- Tekrarın önlenmesi için ayakkabı/çorap dezenfeksiyonu, kuru tutma ve nem kontrolü
- Yeni döküntü, kızarıklık veya tırnakta hızlı kötüleşme durumunda yeniden başvuru
Riskler
- Yanlış tanı durumunda topikal kortikosteroidlerin mantarı maskeleyerek yayılımına yol açması (tinea inkognito)
- Topikal antifungallere bağlı yanma, kızarıklık, alerjik kontakt dermatit
- Sistemik antifungallerde karaciğer enzim yüksekliği, ilaç etkileşimleri
- Dirençli veya tekrarlayan olgularda altta yatan diyabet veya bağışıklık sorununun gözden kaçırılması
- Kazıma ve örnekleme sırasında hafif ağrı veya geçici hassasiyet
Sıkça Sorulanlar
Mantar tedavisi ne kadar sürer?
Cilt mantarında genellikle 2-4 hafta yeterli olabilirken tırnak mantarında tedavi süresi aylar alabilir. Tedavinin erken kesilmesi nüks ile sonuçlanabilir.
Kortizonlu krem mantar için kullanılır mı?
Kortizon mantarı tedavi etmez; tek başına kullanıldığında hastalığı baskılayıp yayar. Sadece doktor değerlendirmesinde, kombinasyon halinde önerilir.
Mantar enfeksiyonu bulaşıcı mıdır?
Dermatofitler temas, ortak havlu, ayakkabı ve nemli zeminlerle (havuz, hamam) bulaşabilir. Hijyen önlemleri ve kişisel eşya paylaşmama önemlidir.
Tırnak mantarına lazer iyi gelir mi?
Bazı tırnak mantarı olgularında lazer tedavisi destekleyici olarak değerlendirilebilir, ancak ana tedavi yine kanıtlanmış antifungal ilaçlardır. Karar bireysel klinik duruma göre verilir.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Kriyoterapi
Deri ve Zührevi Hastalıklar
Kriyoterapi (dondurma tedavisi) — sıvı azot ile cilt lezyonlarının dondurularak tedavisi.
Dermatolojik lazer tedavisi
Deri ve Zührevi Hastalıklar
Dermatolojik lazer tedavisi — cilt hastalıklarında hedefe yönelik ışık tedavisi uygulaması.
Akne tedavisi
Deri ve Zührevi Hastalıklar
Akne tedavisi — sivilce hastalığının evresine göre kişiselleştirilmiş tıbbi tedavisi.
Egzema/dermatit tedavisi
Deri ve Zührevi Hastalıklar
Egzema/dermatit tedavisi — atopik, kontakt ve seboreik dermatitte kişiselleştirilmiş tıbbi yaklaşım.
Sedef hastalığı tedavisi
Deri ve Zührevi Hastalıklar
Sedef hastalığı (psoriasis) tedavisi — topikal, fototerapi ve biyolojik ajanlarla bireyselleştirilmiş yaklaşım.
Siğil tedavisi
Deri ve Zührevi Hastalıklar
Siğil tedavisi — HPV kaynaklı cilt siğillerinin koterizasyon, kriyoterapi ve diğer yöntemlerle tedavisi.
Fototerapi
Deri ve Zührevi Hastalıklar
Fototerapi — kontrollü ultraviyole ışık ile cilt hastalıklarının tedavisi.
PRP tedavisi
Deri ve Zührevi Hastalıklar
PRP tedavisi — saçlı deri ve cilt için hastanın kendi trombositlerinden elde edilen plazma uygulaması.