Hastanın bir buton aracılığıyla önceden belirlenmiş güvenli dozda ağrı kesici alabildiği bilgisayar kontrollü pompa sistemi. Daha tutarlı ağrı kontrolü sağlar.
Ne için yapılır
- Büyük cerrahiler sonrası akut ağrı kontrolü (ortopedik, abdominal, torasik)
- Kanser ağrısı yönetimi
- Travma sonrası şiddetli ağrılarda
- Yanık tedavisinde ağrılı pansumanlar sırasında
- Doğum sonrası analjezi
- Orak hücre krizleri gibi tekrarlayan şiddetli ağrı durumlarında
Hazırlık
- Hasta cihazı kullanabilecek bilinç düzeyinde olmalıdır
- Cihazın kullanımı hasta ve yakınına ayrıntılı anlatılır; sadece hasta butona basmalıdır
- Bilinen opioid alerjisi ve böbrek/karaciğer fonksiyonları kontrol edilir
- Damar yolu açıktır ve sürekli kalabilecek niteliktedir
İşlem nasıl yapılır
- PCA pompasına anestezi uzmanı tarafından bolus dozu (örn. 1 mg morfin), kilitli süre (lockout, 6-10 dakika) ve 4 saatlik maksimum doz programlanır
- İlaç damar yolu veya bölgesel kateter (epidural) üzerinden bağlanır
- Hasta ağrı hissettiğinde butona basar; cihaz programlı dozda ilaç verir
- Kilitli süre içinde tekrar bastığında cihaz ek doz vermez (aşırı doz koruması)
- Hemşireler ağrı skoru, sedasyon, solunum hızı ve toplam tüketimi takip eder
- Yetersizlik durumunda program güncellenir, gerekirse temel sürekli infüzyon eklenir
İşlem sonrası
- Solunum hızı, oksijen satürasyonu ve sedasyon düzeyi düzenli kontrol edilir
- Ağrı azaldıkça oral ağrı kesicilere geçiş planlanır
- Genellikle 24-72 saat içinde PCA kullanımı sonlandırılır
- Bulantı, kabızlık, kaşıntı gibi yan etkiler için destekleyici tedavi verilir
Riskler
- Solunum baskılanması (özellikle sadece hastanın kendisi dışında biri butona basarsa)
- Bulantı, kusma, kabızlık ve idrar yapma güçlüğü
- Kaşıntı ve uyku eğilimi
- Yetersiz ağrı kontrolü veya tam tersi aşırı sedasyon
- Cihaz arızası veya pompada kilitlenme (nadir)
Sıkça Sorulanlar
Aşırı doz alabilir miyim?
Cihaz kilitli süre ve maksimum doz limitleri ile programlanır; bu nedenle butona sık basmak ek doz vermez ve aşırı dozu engeller.
Aileden biri butona basabilir mi?
Kesinlikle hayır. Sadece hasta butona basmalıdır; başkalarının basması güvenlik mekanizmasını bozar ve solunum baskılanmasına yol açabilir.
Ne kadar süre kullanılır?
Genellikle 24-72 saat; ağrı azaldığında oral ilaçlara geçilir. Kanser ağrısında daha uzun süreli kullanılabilir.
Bağımlılık yapar mı?
Kısa süreli hastane içi kullanımda bağımlılık riski oldukça düşüktür; doz ve süre kontrol altındadır.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Rejyonel anestezi
Anesteziyoloji ve Reanimasyon
Rejyonel anestezi — sinir bloğu ile vücudun belirli bölgesinin uyuşturulması.
Ameliyat sonrası ağrı yönetimi
Anesteziyoloji ve Reanimasyon
Ameliyat sonrası ağrı yönetimi — multimodal analjezi ile konforlu iyileşme süreci.
Santral venöz kateter takılması
Anesteziyoloji ve Reanimasyon
Santral venöz kateter — büyük damarlara uzun süreli damar yolu sağlanması.
Genel anestezi
Anesteziyoloji ve Reanimasyon
Genel anestezi — cerrahi işlemler için bilinç ve ağrı duyusunun tamamen ortadan kaldırıldığı anestezi yöntemi.
Spinal anestezi
Anesteziyoloji ve Reanimasyon
Spinal anestezi — bel bölgesinden uygulanan ve vücudun alt yarısını uyuşturan bölgesel anestezi yöntemi.
Epidural anestezi
Anesteziyoloji ve Reanimasyon
Epidural anestezi — bel bölgesindeki epidural boşluğa kateter yerleştirilerek uzun süreli ağrı kontrolü sağlanan yöntem.
Sedasyon
Anesteziyoloji ve Reanimasyon
Bilinçli sedasyon — bilinç kapatılmadan rahatlatıcı ve ağrı kesici ilaçlarla uygulanan anestezi yöntemi.
Lokal anestezi
Anesteziyoloji ve Reanimasyon
Lokal anestezi — sadece işlem yapılacak küçük bir cilt bölgesinin uyuşturulduğu yüzeysel anestezi yöntemi.