Yüzeyel veya görüntüleme eşliğinde ulaşılabilen kitlelerden ince iğne ile hücre örneği alınıp sitolojik olarak değerlendirildiği, az invazif ve düşük komplikasyonlu tanı yöntemidir.
Ne için yapılır
- Tiroid nodüllerinin Bethesda sınıflamasına göre değerlendirilmesi
- Meme kitlelerinde benign-malign ayrımı için ön tanı
- Boyun bölgesindeki lenf bezi büyümelerinin (lenfadenopati) araştırılması
- Tükürük bezi kitlelerinde alt tipleme öncesi değerlendirme
- Yüzeyel yumuşak doku kitleleri ve kistlerin tanısı
- Akciğer ve karaciğer derin lezyonlarında BT veya USG eşliğinde hücre alınması
Hazırlık
- Kan sulandırıcı ilaç kullanımı sorgulanır; gerekirse hekim onayıyla geçici kesilir
- Ultrason veya elle muayene ile lezyonun lokalize edilmesi
- Hastaya işlem hakkında bilgi verilmesi ve onam alınması
- İşlem öncesi rutin kan testleri (özellikle koagülasyon) gerekirse istenir
İşlem nasıl yapılır
- İşlem alanı temizlenir ve gerektiğinde lokal anestezi uygulanır (çoğu vakada gerekmeyebilir)
- Ultrason eşliğinde veya palpasyonla kitle sabitlenir
- İnce iğne (genellikle 22-27 G) lezyona ilerletilir, hafif negatif basınçla hücreler aspire edilir
- Genellikle 2-4 farklı pasaj yapılır; her örnek lam üzerine yayılır
- Örnekler hava ile veya alkolle fikse edilir, hızlı boyama ile yeterlilik kontrolü yapılabilir
- Sitopatolog Bethesda (tiroid) gibi standart sınıflamalar kullanılarak rapor düzenler
İşlem sonrası
- İşlem sonrası 5-10 dakika kompresyon uygulanır
- İğne girişim alanında hafif morluk veya hassasiyet 1-2 günde geriler
- Tiroid İİAB'de Bethesda kategorisine göre takip veya cerrahi planlanır
- Yetersiz örnek (Bethesda I) durumunda 3 ay sonra USG eşliğinde tekrar önerilir
- Şüpheli/malign sonuçlarda ileri inceleme veya cerrahi yönlendirme yapılır
Riskler
- Hafif ağrı, morluk veya küçük hematom (sık görülür, kendiliğinden geriler)
- Yetersiz hücre örneği nedeniyle işlemin tekrarlanma ihtimali
- Yüzeyel cilt enfeksiyonu (çok nadir, asepsi kurallarıyla minimize edilir)
- Vazovagal reaksiyon (baygınlık hissi) — geçicidir
- Derin lezyonlarda komşu yapı yaralanması (görüntüleme eşliğinde yapılan vakalarda nadir)
Sıkça Sorulanlar
İİAB ağrılı mıdır?
İğne kalın değildir; çoğu hasta için kan alma seviyesinde rahatsızlık verir. Lokal anestezi nadiren gerekir.
İİAB sonucu ne kadar sürede çıkar?
Sitolojik değerlendirme genellikle 3-7 iş günü içinde tamamlanır. Bazı merkezlerde işlem sırasında hızlı yeterlilik kontrolü yapılır.
Bethesda kategorileri ne anlama gelir?
Bethesda sistemi tiroid İİAB sonuçlarını altı kategoride değerlendirir (yetersiz, benign, atipi, foliküler neoplazi, şüpheli, malign). Her kategori farklı bir takip veya tedavi yaklaşımı gerektirir.
İİAB yerine cerrahi biyopsi gerekli midir?
İİAB ön tanı için yeterli olduğunda gereksiz cerrahi önlenir. Ancak şüpheli, yetersiz veya kesin tanı gereken vakalarda kor (kalın iğne) biyopsi veya cerrahi eksizyon önerilebilir.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Tiroid fonksiyon testleri
Tıbbi Biyokimya
Tiroid fonksiyon testleri — TSH, sT3 ve sT4 ölçümü ile tiroid bezi hastalıklarının tanı ve takibi.
HIV testi
Tıbbi Biyokimya
HIV testi — ELISA tarama ve Western blot/HIV RNA doğrulama ile enfeksiyon tanısı.
Histopatolojik inceleme
Tıbbi Biyokimya (Patoloji)
Histopatolojik inceleme — doku örneklerinin mikroskobik analizi ile kesin tanı koyma yöntemi.
Sitolojik inceleme
Tıbbi Biyokimya (Patoloji)
Sitolojik inceleme — hücre düzeyinde mikroskobik değerlendirme ile tarama ve tanı yöntemi.
Frozen biyopsi
Tıbbi Biyokimya (Patoloji)
Frozen biyopsi (intraoperatif konsültasyon) — ameliyat sırasında 10-20 dakika içinde patolojik tanı.
Tam kan sayımı
Tıbbi Biyokimya
Hemogram (CBC) — kan hücrelerinin sayı ve oranlarını ölçen temel tarama tahlili.
Karaciğer fonksiyon testleri
Tıbbi Biyokimya
ALT, AST, ALP, GGT ve bilirubin ile karaciğer hücre hasarı ve safra yollarını değerlendiren tahliller.
Böbrek fonksiyon testleri
Tıbbi Biyokimya
Üre (BUN) ve kreatinin ile eGFR hesaplaması üzerinden böbrek süzme işlevini değerlendiren tahliller.